Radca prawny ŁUKASZ ŚWIDERSKI
KONSEKWENCJE SKREŚLENIA Z REJESTRU FARMACEUTÓW
Ustawa z dnia 10 grudnia 2020 r o zawodzie farmaceuty[1] (dalej: Uozf) wprowadziła wiele fundamentalnych zmian dotyczących zasad wykonywania zawodu farmaceuty. Jedną z takich zmian, pomijaną w debacie nad projektem Uozf oraz doniesieniach medialnych, jest możliwość skreślenia farmaceuty z rejestru farmaceutów w razie nieopłacenia składek członkowskich przez okres dłuższy niż 24 miesiące. Powyższa instytucja prawna został wprowadzona w nowym art. 8f ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich[2] (dalej: Uoia) – art. 8f ust. 1 pkt 5) oraz ust. 2 Uoia.
Zgodnie z tym przepisem skreślenie z rejestru farmaceutów prowadzonego przez okręgową radę aptekarską następuje wskutek nieopłacenia składek członkowskich przez okres dłuższy niż 24 miesiące. W takim przypadku okręgowa rada aptekarska podejmuje uchwałę. Na podstawie ww. przepisu Wielkopolska Okręgowa Rada Aptekarska skreśliła z rejestru farmaceutów prowadzonego przez Wielkopolską Okręgową Radę Aptekarską już 40 farmaceutów.
Interesujące i bardzo doniosłe są natomiast skutki prawne[3] ww. skreślenia farmaceuty z rejestru farmaceutów, dodam - skutki bardzo często nieuświadamiane przez farmaceutów. Konsekwencje skreślenia farmaceuty z rejestru farmaceutów wynikają wprost z art. 25 Uozf. Zgodnie z tym przepisem zawód farmaceuty może wykonywać osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu farmaceuty, która złożyła ślubowanie i jest wpisana do rejestru farmaceutów. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, iż zawód farmaceuty może wykonywać tylko i wyłącznie farmaceuta, który jest wpisany do właściwego rejestru farmaceutów. Brak takiego wpisu wyłącza możliwość wykonywania zawodu farmaceuty. Co istotne, wyłączenie powyższe dotyczy nie tylko wykonywania zawodu aptekarza, ale wszystkich form wykonywania zawodu farmaceuty wskazanych w art. 4 Uozf. Oznacza to (biorąc pod uwagę treść art. 25 Uozf w związku z art. 4 Uofz), że farmaceuta, który został skreślony z rejestru farmaceutów, nie może wykonywać zawodu farmaceuty, czyli nie może:
- sprawować opieki farmaceutycznej;
- udzielać usług farmaceutycznych;
- wykonywać zadań zawodowych;
- wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 4 ust. 5 Uozf.
Tak więc de facto nie może podejmować jakichkolwiek czynności związanych z zawodem farmaceuty. Poniżej tylko pokrótce przytoczę, czym są ww. formy wykonywania zawodu farmaceuty, których wykonywanie uzależnione jest od wpisu do właściwego rejestru farmaceutów.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 Uozf opieka farmaceutyczna to świadczenie zdrowotne udzielane przez farmaceutę i stanowiące dokumentowany proces, w którym farmaceuta, współpracując z pacjentem i lekarzem prowadzącym leczenie pacjenta, a w razie potrzeby z przedstawicielami innych zawodów medycznych, czuwa nad prawidłowym przebiegiem indywidualnej farmakoterapii, obejmujące:
- prowadzenie konsultacji farmaceutycznych;
- wykonywanie przeglądów lekowych wraz z oceną farmakoterapii;
- opracowywanie indywidualnego planu opieki farmaceutycznej;
- wykonywanie badań diagnostycznych;
- wystawianie recept w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego.
Zgodnie z art. 4 ust. 3 Uozf usługi farmaceutyczne obejmują:
- wydawanie z apteki lub punktu aptecznego produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, połączone z udzielaniem informacji i porad dotyczących działania i stosowania oraz przechowywania tych produktów, środków lub wyrobów medycznych;
- sporządzanie produktów leczniczych połączone z oceną ich jakości, w tym trwałości;
- przeprowadzanie wywiadu farmaceutycznego;
- udzielanie porady farmaceutycznej;
- czynności wykonywane w aptece szpitalnej lub zakładowej;
- wykonywanie pomiaru ciśnienia krwi;
- usługi farmacji klinicznej.
Zgodnie z art. 4 ust. 4 Uozf zadania zawodowe farmaceuty obejmują:
- udział w racjonalizacji farmakoterapii, w tym udział w pracach komitetu terapeutycznego oraz innych zespołów powołanych przez podmioty wykonujące działalność leczniczą;
- uczestniczenie w badaniach klinicznych, w tym w badaniach prowadzonych w szpitalu jako członek zespołu badawczego;
- przyjmowanie do hurtowni farmaceutycznej produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego od uprawnionych podmiotów, wydawanie ich uprawnionym podmiotom z hurtowni farmaceutycznej, sprawowanie nadzoru nad przestrzeganiem w hurtowni farmaceutycznej wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej;
- kierowanie apteką, punktem aptecznym, działem farmacji szpitalnej, zespołem farmacji klinicznej lub hurtownią farmaceutyczną;
- sprawowanie nadzoru nad gospodarką produktami leczniczymi oraz wyrobami medycznymi w podmiocie wykonującym działalność leczniczą;
- zarządzanie produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi w oddziale szpitalnym;
- organizowanie w podmiotach leczniczych zaopatrzenia w produkty lecznicze, środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyroby medyczne;
- nadzór nad czynnościami wykonywanymi w aptece przez studenta kierunku farmacja albo przez technika farmaceutycznego w zakresie czynności, których technik nie może wykonywać samodzielnie;
- nadzór nad przyjmowaniem, przechowywaniem i wydawaniem produktów leczniczych i wyrobów medycznych;
- monitorowanie warunków zapewniających jakość i bezpieczeństwo stosowania znajdujących się w obrocie produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego (zadania realizowane przez właściwego wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego oraz Głównego Inspektora Farmaceutycznego);
- sprawowanie nadzoru nad jakością i bezpieczeństwem stosowania produktów leczniczych lub środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego lub użytkowania wyrobów medycznych, w tym nadzoru nad rezerwami strategicznymi oraz zapasami medycznymi gromadzonymi w celu zabezpieczenia potrzeb mobilizacyjnych i wojennych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;
- uczestnictwo w wytwarzaniu i badaniu produktów leczniczych, w tym pełnienie funkcji Osoby Wykwalifikowanej w rozumieniu art. 2 pkt 21c ustawy - Prawo farmaceutyczne lub Osoby Kompetentnej w rozumieniu art. 2 pkt 21a tej ustawy;
- prowadzenie działalności profilaktycznej, edukacyjnej oraz działalności na rzecz promocji zdrowia;
- przeprowadzanie analiz farmakoekonomicznych;
- prowadzenie terapii monitorowanej stężeniami leków;
- prowadzenie przez farmaceutę apteki ogólnodostępnej lub punktu aptecznego w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej lub jako wspólnik spółki jawnej lub wspólnik (partner) spółki partnerskiej, której przedmiotem działalności jest prowadzenie aptek.
Zgodnie z art. 4 ust. 5 Uozf czynnościami, które może wykonywać jedynie farmaceuta, jest:
- prowadzenie działalności dydaktycznej w uczelniach prowadzących studia na kierunku farmacja oraz badań naukowych i prac rozwojowych w dyscyplinie naukowej - nauki farmaceutyczne;
- zatrudnienie w Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej (Główny Inspektorat Farmaceutyczny i wojewódzkie inspektoraty farmaceutyczne), w ramach którego wykonuje się czynności nadzoru określone w art. 108 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne (przepis ten określa ogólne kompetencje nadzorcze);
- zatrudnienie w Narodowym Funduszu Zdrowia lub właściwym ministerstwie (w zakresie, w jakim to ministerstwo finansuje świadczenia opieki zdrowotnej), w ramach którego wykonuje się czynności związane z obrotem i wydawaniem produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego;
- zatrudnienie w jednostkach podległych ministrowi właściwemu do spraw zdrowia lub przez niego nadzorowanych - na stanowisku związanym z wykonywaniem zawodu farmaceuty;
- zatrudnienie, w ramach którego są wykonywane czynności związane z dopuszczaniem lub wprowadzaniem do obrotu lub użytkowania produktów leczniczych i wyrobów medycznych oraz środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, ich refundacją, taryfikacją lub kontrolą obrotu nimi oraz związane z realizacją polityki lekowej;
- zatrudnienie lub pełnienie służby wojskowej w urzędzie obsługującym Ministra Obrony Narodowej/Ministra Sprawiedliwości, w jednostkach organizacyjnych im podległych lub przez nich nadzorowanych, w ramach których wykonuje się czynności nadzoru nad wytwarzaniem i obrotem produktami leczniczymi i wyrobami medycznymi w podmiotach leczniczych nadzorowanych przez ww. ministrów – w zakresie, w którym do tych czynności przepisy prawa wymagają posiadania tytułu zawodowego farmaceuty.
Powyższe wyliczenie (wskazania) ma charakter zamknięty, co w połączeniu z treścią art. 25 Uozf jednoznacznie wskazuje, iż ww. czynności/zadania/rodzaje działalności mogą być wykonywane tylko i wyłącznie przez farmaceutów wpisanych do właściwego rejestru farmaceutów. Tym samym brak takiego wpisu wyłącza możliwość realizacji ww. czynności/zadań/rodzajów działalności.
ŁUKASZ ŚWIDERSKI
Radca prawny Wielkopolskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej
[1] t.j. Dz.U.2022.1873
[2] t.j. Dz.U.2021.1850
[3] Dodatkowo farmaceuta wykreślony z rejestru farmaceutów zostaje praktycznie automatycznie (po fizycznym wykreśleniu z rejestru farmaceutów) pozbawiony faktycznej możliwości dokonywania operacji w Systemie Zarządzania Obiegiem Informacji (SZOI) z poziomu „personelu”.
Link do numeru: https://www.woia.pl/dat/farmacja/17/